DELTA MARKA PATENT ve MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ.

FİKİR VE SANAT

FİKRİ HAKLAR
5846 sayılı Kanunun koruma kapsamına giren eser sahipleri ve bağlantılı hak sahiplerinin de haklarını içeren “Fikri Haklar” ya da “Fikri Mülkiyet Hakları” kavramı bilgi çağı olarak da adlandırılan 21 YY’ ın en önemli kavramı durumundadır. Uluslararası ölçekte gittikçe büyüyen bir öneme sahip olan Fikri Haklar iki temel kategoride incelenmektedir: Eser sahibinin hakları ve bağlantılı haklar, Sınaî haklar.

FİKRİ HAKLARIN KORUNMASI İÇİN YAPILAN ULUSLAR ARASI SÖZLEŞMELER
• İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
• Bern Sözleşmesi
• Roma Sözleşmesi
• Cenevre Sözleşmesi (Plakların Yetkisiz Çoğaltılmasına Karşı Plak Yapımcılarının Korunmasına İlişkin Sözleşme)
• Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması (TRIPS)
• WIPO Eser Sahibinin Hakları Sözleşmesi (WCT)
• WIPO İcralar ve Fonogramlar Sözleşmesi (WPPT)

DÜNYA FİKRİ MÜLKİYET TEŞKİLATI (WIPO)
Daha önce Bern ve Paris Anlaşması’na imza koyan ülkeler başta olmak üzere, tüm dünyada fikri mülkiyetin korunmasını sağlamak amacıyla bir örgüt kurulması için girişimlerde bulunulmuş ve bu amaçla 14 Temmuz 1967 yılında Stockholm'de imzalanan bir Sözleşme ile Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) kurulmuştur.

Bugün merkezi İsviçre’nin Cenevre kentindedir. Halen 183 ülkenin taraf olduğu Sözleşmeye Türkiye, 1976'da üye olmuştur.
1. Fikri mülkiyetin tüm dünyada korunmasını,
2. Ülkeler arasında ve gerektiğinde diğer uluslararası teşkilatlarla işbirliği yapılmasını ve geliştirilmesini,
3. Fikri Mülkiyet Birlikleri arasında idari işbirliğinin sağlanmasını,
4. Uluslararası sözleşmelerin ve anlaşmaların düzenlenmesini,
5. Ulusal düzenlemelerin çağdaş hale getirilmesini,
6. Gelişmekte olan ülkelere teknik yardım sağlanmasını,
7. Konuyla ilgili bilgi derlenmesi ve dağıtılmasını,
8. Buluşlar, markalar ve endüstriyel tasarımların değişik ülkelerde korunmasını kolaylaştıran hizmetlerin verilmesini,
9. Üye ülkeler arasında idari işbirliğinin teşvik edilmesini, üstlenmiş bulunmaktadır.

WIPO ‘NUN SORUMLULUĞU ALTINDAKİ SÖZLEŞMELER ŞUNLARDIR:
1. Bern Sözleşmesi
2. Roma Sözleşmesi
3. WIPO Eser Sahibinin Hakları Sözleşmesi
4. WIPO İcracı Sanatçılar ve Fonogram Yapımcılarının Hakları Sözleşmesi
5. Paris Sözleşmesi
6. Sahte Mahreç İşaretleri Hakkında Madrid Sözleşmesi
7. Markaların Milletlerarası Tesciline ilişkin Madrid Sözleşmesi
8. Tasarımların Milletlerarası Tesciline ilişkin La Haye Sözleşmesi
9. Markaların Tescili Amacıyla Markaların Sınıflandırılmasına İlişkin Nice Sözleşmesi
10. Tasarımların Milletlerarası Sınıflandırılmasına İlişkin Locarno S.
11. Patent İşbirliği Sözleşmesi
12. Patentlerin Milletlerarası Sınıflandırılması Sözleşmesi
13. Mikroorganizmalar Hakkında Budapeşte Sözleşmesi
14. Viyana Sözleşmesi
15. Nairobi Sözleşmesi

Eser Sahibinin Hakları ve Bağlantılı Haklar alanında WIPO tarafından atılan en önemli adımların başında, 1996 tarihli WIPO Eser Sahibinin Hakları Sözleşmesi (WCT – WIPO Copyright Treaty ) ile aynı tarihli WIPO İcralar ve Fonogramlar Sözleşmesi ( WPPT – WIPO Performances and Phonograms Treaty ) gelmektedir.

Uzun tartışmaların sonucunda kabul edilen bu sözleşmeler, uluslararası alandaki gelişmelerin de itici gücü olmuştur. Bu sözleşmelerin imzasını müteakip hem ABD’de ( Digital Millennium Copyright Act ) hem AB’de ( 2001/29/EC Direktif ) Sözleşmeler doğrultusunda yeni düzenlemeler yapılmıştır.

Anılan Sözleşmeler, eser sahibinin hakları ve bağlantılı haklar alanında mevcut olan uluslararası kabullerin, yeni teknolojik gelişmeler sonucu yetersiz kaldığı uluslararası alanda yeni standartlar kabul edilmesi gerekliliğinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

WIPO, halen görsel-işitsel eserlerdeki icracı sanatçıların hakları, radyo-televizyon kuruluşlarının hakları, veri tabanları ve folklor eserlerinin korunması konusunda uluslararası standartların sağlanması için çalışmaktadır.

ESER NEDİR ?
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunumuzun 1/B maddesine göre eser; “Sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleridir”.

Kanunumuza göre bir fikir ve sanat ürününün eser olarak kabul edilip koruma altına alınabilmesi için;

1. Sahibinin hususiyetini taşıması,
2. Şekillenmiş olması,
3. Kanunda sayılan eser türlerinden birine girmesi,
4. Fikri bir çabanın sonucu olması, gerekmektedir.

Hukukumuzda eser sahipliği, eserin yaratılması ile kazanılmış bulunmaktadır. Yani, hakkın kazanılması için, (sınaî haklarda olduğu gibi) herhangi bir makama tescil zorunluluğu bulunmamaktadır. Bununla beraber, 5846 sayılı Kanunun 13 cü maddesinde bir kayıt ve tescil sistemi yer almaktadır.

Maddeye göre; filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcıları ile seslerin ilk tespitini gerçekleştiren fonogram yapımcıları, hak ihdas etmek amacı taşımaksızın, sahip oldukları hakların ihlal edilmemesi, hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve mali haklara ilişkin yararlanma yetkilerinin takip edilmesi maksadıyla, sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlarının kayıt ve tescilini yaptırırlar.

Aynı maksatla, eser sahiplerinin talebi üzerine, bu Kanun kapsamında korunan tüm eserlerin kayıt ve tescili yapılabilir, mali haklara ilişkin yararlanma yetkileri de kayıt altına alınabilir.

Bugünkü uygulamada, müzik ve sinema eserleriyle bilgisayar oyunları için ticari dolaşıma sunulmadan önce kayıt ve tescil yapılmaktadır. Ancak yeni değişiklikten sonra, ilgili Yönetmeliğin de bir an önce yürürlüğe girmesinden sonra diğer eserlerin de tescil edilmesi beklenmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na tescil, başvuru sahibinin beyanına müstenit yapıldığından, Bakanlığın tescil işlemlerinden doğan bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Ancak, kayıt ve tescil işlemlerine esas teşkil edecek işlemlerde, mevcut olmadığını bildiği veya bilmesi icap ettiği veya kendisine ait olmayan mali ve manevi haklara ilişkin yanlış beyanda bulunanlar, 5846 sayılı Yasadaki hukuki ve cezai müeyyidelere tabidirler.

ESER ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

Kanunumuzda belirlenmiş olan eser kategorileri şunlardır:
1. İlim ve Edebiyat Eserleri
2. Güzel Sanat Eserleri
3. Musiki Eserleri
4. Sinema Eserleri
5. Veri Tabanları

Filter

Sıralama

Görüntülenen #

Öğe Başlığı

Hit

ALENİLEŞMİŞ ESERLER VE DERLEMELER

419

GÜZEL SANAT ESERLERİ

426

İLİM VE EDEBİYAT ESERLERİ

495

İŞLENMELER VE DERLEMELER